كه آن فره بهش رسد شاييم گرفتن . » « 1 » در دورهء ساسانيان ، آتش دختر خدا شناخته مىشود « 2 » . اهورمزدا كه در برخى از تعليمات زردشت ما فوق همهء موجودات است ، هم آفرينندهء خرد مقدس ( سپنت مئنيو ) و هم آفرينندهء روح پليد ( انگره مئنيو اهريمن ) است ؛ در عرض اهريمن قرار مىگيرد و از طرفى طبقه‌اى پيدا مىشوند كه با استناد به برخى تعبيرات اوستا خود اورمزدا و همچنين اهرمن را مخلوق موجودى ديگر به نام « زروان » ( دهر ، زمان لايتناهى ) مىدانند و چنين افسانه مىسازند كه : « زروان خداى اصيل قديم ، قربانيها كرد شايد فرزندى بيابد و او را اوهرمزد بنامد . بعد از هزار سال قربانى دادن از مؤثرترين قربانيهاى خود به شك افتاد . عاقبت دو پسر در بطن او موجود شد ، يكى اوهرمزد كه قربانيها به نام او كرده بود ، ديگر اهريمن كه زادهء شك و ترديد او بود . زروان وعدهء پادشاهى عالم را به كسى داد كه اول به حضور او بيايد . پس اهريمن پيكر پدر خويش را بشكافت و در مقابل او ظاهر شد . زروان پرسيد : كيستى ؟ اهريمن در پاسخ گفت : « منم پسر تو » . زروان گفت : پسر من معطر و نورانى است و تو متعفن و ظلمانى هستى . در اين اثنا اوهرمزد با پيكرى معطر و نورانى پديدار شد . زروان او را به فرزندى شناخت و به او گفت : تا امروز من از براى تو قربانى كرده‌ام ، از اين پس تو بايد براى من قربانى كنى . » « 3 » كتاب « ونديداد » كه يك جزء از پنج جزء اوستا ى ساسانى است و اكنون در دست است ، مشتمل است بر احكام و آداب زردشتى آن دوره . قسمتى از اين كتاب مشتمل است بر افسون و دعا براى دربندكردن ديوها . معنى كلمهء ونديداد « ضدديو » است . خود اين لغت نمايندهء طرز تفكر خاص آن دوره است . محتويات اين كتاب عقايد و آراء آن دوره را مىرساند . در فصل سوم كتاب ايران در زمان ساسانيان تأليف محقق ايران شناس كريستن سن ، شرح مبسوطى در زمينهء عقايد و آداب زردشتى در اين دوره داده شده است ، از تشريفات خاص آتش پرستى ، غذا و

--> ( 1 ) . همان ، ص 421 . ( 2 ) . ايران در زمان ساسانيان ، ص 168 . ( 3 ) . همان ، ص 173 . ايضاً تاريخ ايران باستان ، تأليف مرحوم مشيرالدوله ، چاپ جيبى ، ج 6 / ص 1524 ، با اختلاف اندكى در جزئيات .